Stappenplan / Stap 3

Theorie stap 3: spelregels

Regels en afspraken vastleggen? Vergeet niet …

• De jeugdbeweging biedt ruimte tot experiment, binnen bepaalde grenzen. Die grenzen (afspraken, huis- en spelregels) verschillen van groep tot groep. De grenzen worden getrokken door iedereen: geen afspraak zonder inspraak.
• Bij het maken van afspraken over alcohol en andere drugs is het belangrijk niet te moraliseren. Zo houd je alcohol en andere drugs bespreekbaar. De kans dat mensen dichtklappen verkleint. En de kans dat de gestelde grenzen aanvaard worden, vergroot.
• Bijvoorbeeld: Op de vergadering moesten er afspraken gemaakt worden over het drinken van pintjes tijdens leidingbijeenkomsten. Maaike, de groepsleidster, drinkt zelf nooit en verwacht dat ook van anderen. Omdat ze de oudste is en nogal wat invloed heeft, is de regel: geen alcohol tijdens de vergaderingen. Resultaat: voor sommigen kan de vergadering niet snel genoeg gedaan zijn, waardoor belangrijke punten niet of nauwelijks aan de orde kunnen komen.
• Leid(st)ers hebben een voorbeeldfunctie en moeten dus zelf de regels naleven. Leden kijken vaak naar hen op en willen het goed met hen kunnen vinden. Als leiding neem je dus een actieve rol in sociale beïnvloeding op: je legt heel wat gewicht in de schaal.
• Hou wel rekening met het wettelijk kader. Hier kan je terecht voor meer informatie over juridische aspecten over alcohol- en ander druggebruik in de jeugdbeweging.

Een constructieve sanctie? Dan houd je best rekening met:

• De aard van de overtreding en het belang dat je er als leiding aan hecht (sanctie in verhouding tot de overtreding);
• De frequentie van de overtreding: is het de eerste, tweede, derde, ... keer dat persoon x de overtreding begaat;
• Verzachtende of verzwarende omstandigheden: werd persoon x gedwongen tot de overtreding of zette persoon x ook anderen tot overtreding aan;
• Deontologie: geen vernederende sancties.

Hoe reageer je?

• Maak duidelijk dat er een regel overtreden is, en dat je het gedrag echt niet tof vindt. Bekritiseer het gedrag en niet de persoon.
• Sociale afkeuring: maak duidelijk dat er een regel overtreden is, en dat de groep dat echt niet tof vindt (jongeren willen meestal niets liever dan bij de groep horen).
• Doen alsof je neus bloedt is geen optie, want met niet-optreden geef je de boodschap dat je de regels die er zijn niet naleeft, en waarom heb je dan regels?